Öz Belirleme Öğrenme Modelinin Özel Öğrenme Güçlüğü Olan Öğrencilerin Okuduğunu Anlama ve Öz Belirleme Becerilerine Etkisi

Özel öğrenme güçlüğü olan öğrencilerin akademik başarılarını artırmak için etkili yöntemler geliştirmek her eğitimcinin önceliği olmalıdır. Okuduğunu anlama becerileri, bu öğrencilerin akademik ve sosyal yaşamlarında başarılı olmaları için kritik bir alandır. Son araştırmalar, öz belirleme becerilerinin geliştirilmesinin, özel öğrenme güçlüğü olan öğrencilerin okuduğunu anlama performansını olumlu yönde etkilediğini göstermektedir. Bu yazıda, Öz Belirleme Öğrenme Modeli (ÖZBÖM) temel alınarak uygulanan çok bileşenli okuduğunu anlama stratejilerinin, özel öğrenme güçlüğü olan öğrencilerin hem okuma becerilerine hem de öz belirleme becerilerine nasıl katkı sağladığını inceleyeceğiz.

Öz Belirleme Becerilerinin Önemi

Öz belirleme, bireyin kendi yaşamı üzerinde kontrol sahibi olması, kararlar alması ve hedefler belirleyip bunlara ulaşması anlamına gelir. Özel öğrenme güçlüğü olan öğrenciler için bu beceriler, sadece akademik başarıyı değil, günlük yaşam becerilerini ve sosyal uyumu da doğrudan etkiler. Öz belirleme becerileri şunları içerir:

• Seçim yapabilme

• Karar verme

• Problem çözme

• Hedef belirleme ve bu hedeflere ulaşma

• Planlama

• Kendini yönetme

• Kendini savunma

• Öz farkındalık ve kendini tanıma

  
  

Bu becerilerin gelişimi, öğrencilerin öğrenme süreçlerine aktif katılımını artırır ve onları daha bağımsız bireyler haline getirir.

Öz Belirleme Öğrenme Modeli ve Okuduğunu Anlama Stratejileri

ÖZBÖM, öğrencilerin öğrenme süreçlerinde aktif rol almalarını sağlayan, öz belirleme becerilerini geliştirmeye odaklanan bir eğitim modelidir. Bu model, öğrencilerin kendi öğrenme hedeflerini belirlemelerine, stratejiler geliştirmelerine ve bu stratejileri uygulamalarına olanak tanır. Bu yazıyı hazırlarken incelediğimiz araştırmada, ÖZBÖM temel alınarak geliştirilen çok bileşenli okuduğunu anlama stratejileri, öğrencilerin hem okuma becerilerini hem de öz belirleme yeteneklerini artırmak için kullanılmıştır.

Bu stratejiler arasında şunlar yer alır:

• Metni anlama için ön bilgi kullanma

• Ana fikri ve detayları ayırt etme

• Soru sorma ve cevaplama teknikleri

• Metinle ilgili kendi düşüncelerini ifade etme

• Hedef belirleyerek okuma sürecini planlama

  
  

Bu yöntemler, öğrencilerin okuma sürecinde daha bilinçli ve aktif olmalarını sağlar.

Araştırmanın Yöntemi ve Bulguları

Araştırma, Türkiye’de 42 özel öğrenme güçlüğü olan öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Öğrenciler rastgele iki deney grubuna ve bir kontrol grubuna ayrılmıştır. Deney gruplarına, ÖZBÖM temelinde çok bileşenli okuduğunu anlama stratejileri uygulanmıştır. Kontrol grubu ise geleneksel yöntemlerle eğitim almıştır.

Ön test ve son test sonuçları karşılaştırıldığında, ÖZBÖME dayalı eğitim alan öğrencilerin okuduğunu anlama puanlarında ve öz belirleme becerilerinde anlamlı artışlar gözlenmiştir. Deney grubundaki öğrenciler, metinleri daha iyi anlama, stratejileri etkili kullanma ve kendi öğrenme süreçlerini yönetme konusunda gelişim göstermiştir.

Bu sonuçlar, öz belirleme becerilerinin akademik becerilerle birlikte öğretilmesinin, özel öğrenme güçlüğü olan öğrencilerin başarısını artırdığını ortaya koymaktadır.

Eğitimciler İçin Öneriler

ÖZBÖM’ün okuduğunu anlama becerilerine etkisi, özel eğitim alanında önemli bir yol göstericidir. Eğitimciler, aşağıdaki önerileri dikkate alarak öğrencilerin hem akademik hem de kişisel gelişimlerini destekleyebilir:

• Öz belirleme becerilerini öğretmek için özel programlar geliştirin. Öğrencilerin kendi hedeflerini belirlemeleri ve bu hedeflere ulaşmak için stratejiler geliştirmeleri teşvik edilmelidir.

• Okuma stratejilerini öz belirleme becerileriyle entegre edin. Okuma sürecinde öğrencilerin aktif katılımını sağlamak için planlama, izleme ve değerlendirme becerileri kazandırılmalıdır.

• Bireyselleştirilmiş eğitim planları oluşturun. Her öğrencinin gereksinimleri ve güçlü yönleri dikkate alınarak öz belirleme becerileri desteklenmelidir.

• Öğrencilerin kendi öğrenme süreçlerini yönetmelerine fırsat verin. Bu, özgüvenlerini artırır ve öğrenmeye karşı olumlu tutum geliştirmelerini sağlar.

• Aile ve okul iş birliğini güçlendirin. Ailelerin de öz belirleme becerileri konusunda bilinçlendirilmesi, öğrencilerin gelişimini destekler.

  
  

Bu yaklaşımlar, özel öğrenme güçlüğü olan öğrencilerin akademik başarılarını ve yaşam kalitelerini artırmada etkili olacaktır.

İlgili araştırma makalesini incelemek için: https://doi.org/10.1177/07319487241301054